Trong thế giới bóng đá, có những khoảnh khắc mà thời gian như ngừng trôi, hơi thở của hàng vạn khán giả trở nên gấp gáp và mọi ánh nhìn đều đổ dồn về chấm trắng cách khung thành 11 mét. Đó chính là lúc loạt đấu súng định mệnh bắt đầu. Vậy đá luân lưu là gì? Tại sao nó lại được coi là bài kiểm tra khắc nghiệt nhất về bản lĩnh và tâm lý của cầu thủ? Hãy cùng bongdawap khám phá chi tiết trong bài viết dưới đây.
1. Khái niệm cơ bản: Đá luân lưu là gì?
Để trả lời câu hỏi đá luân lưu là gì, chúng ta cần hiểu đây là một phương thức được sử dụng để phân định thắng thua trong một trận đấu bóng đá không thể kết thúc với kết quả hòa. Thông thường, hình thức này chỉ áp dụng tại các vòng đấu loại trực tiếp (knock-out) của các giải đấu lớn như World Cup, Euro, hay Champions League.
Khác với quả phạt đền (penalty) xảy ra trong thời gian thi đấu chính thức do có lỗi vi phạm, đá luân lưu là một loạt sút có tổ chức sau khi hai đội đã trải qua 90 phút thi đấu chính thức và (thường là) 30 phút hiệp phụ mà vẫn giữ tỷ số hòa. Lúc này, mỗi đội sẽ cử ra các cầu thủ để thực hiện các cú sút từ chấm 11m nhằm xác định người chiến thắng cuối cùng để đi tiếp vào vòng trong hoặc nâng cao chiếc cúp vô địch.
2. Khi nào trận đấu bước vào loạt đá luân lưu?
Không phải trận đấu nào cũng kết thúc bằng loạt sút cân não này. Việc hiểu rõ hoàn cảnh xảy ra đá luân lưu là gì sẽ giúp bạn theo dõi trận đấu một cách chủ động hơn:
-
Vòng đấu loại trực tiếp: Tại các giải đấu cup, nếu sau 90 phút tỷ số hòa, hai đội sẽ đá thêm 2 hiệp phụ (mỗi hiệp 15 phút). Nếu sau hiệp phụ vẫn hòa, loạt đá luân lưu sẽ được tiến hành.
-
Trường hợp đặc biệt: Một số giải đấu trẻ hoặc cúp quốc gia có thể bỏ qua hiệp phụ và tiến thẳng tới loạt sút luân lưu ngay sau khi kết thúc thời gian chính thức để bảo vệ sức khỏe cầu thủ.
-
Trận lượt đi – lượt về: Nếu tổng tỷ số sau hai lượt trận là hòa và các chỉ số phụ (như bàn thắng sân khách – nếu giải đấu còn áp dụng) bằng nhau, hai đội cũng sẽ phải bước vào loạt “đấu súng”.
3. Luật đá luân lưu mới nhất theo quy định FIFA
Hiểu được quy tắc của đá luân lưu là gì là điều quan trọng để thấy được tính công bằng của nó. Dưới đây là các bước thực hiện theo luật FIFA:
Quy trình bắt đầu
-
Tung đồng xu: Trọng tài sẽ tung đồng xu lần thứ nhất để quyết định sân đấu sẽ thực hiện loạt sút. Sau đó, tung đồng xu lần thứ hai để quyết định đội nào sẽ thực hiện cú sút đầu tiên.
-
Lựa chọn cầu thủ: Chỉ những cầu thủ còn có mặt trên sân vào thời điểm tiếng còi kết thúc trận đấu vang lên mới được quyền tham gia sút luân lưu. Nếu một đội có ít người hơn (do thẻ đỏ hoặc chấn thương mà hết quyền thay người), đội đối phương phải giảm số lượng cầu thủ tương ứng để đảm bảo sự cân bằng.
-
luật quy định của đá luân lưu
Cách thức thực hiện
Mỗi đội sẽ có 5 lượt sút đầu tiên được thực hiện xen kẽ giữa hai bên (thứ tự ABAB).
-
Nếu sau 5 lượt, một đội ghi được nhiều bàn thắng hơn mà đội kia không thể bắt kịp (ví dụ dẫn 3-0 sau 3 lượt), loạt sút sẽ kết thúc sớm.
-
Cái chết bất ngờ (Sudden Death): Nếu sau 5 lượt đầu tiên tỷ số vẫn hòa, hai đội sẽ tiếp tục thực hiện từng lượt sút một. Đội nào thực hiện thành công trong khi đội kia thất bại ở cùng một lượt sút đó sẽ giành chiến thắng.
Quy định đối với thủ môn và người sút
Một điểm cực kỳ quan trọng trong luật đá luân lưu là gì chính là vị trí của thủ môn. Theo luật mới, thủ môn phải có ít nhất một phần chân chạm hoặc nằm trên vạch vôi vào thời điểm bóng được sút đi. Nếu thủ môn vi phạm và cản phá thành công, quả đá có thể được thực hiện lại. Đối với người sút, họ không được phép dừng hẳn chuyển động sau khi đã hoàn thành đà chạy (hành động đánh lừa “khựng” hoàn toàn là phạm luật).
4. Phân biệt đá phạt đền (Penalty) và đá luân lưu
Nhiều người hâm mộ thường nhầm lẫn giữa hai khái niệm này. Vậy sự khác biệt giữa penalty và đá luân lưu là gì?
| Đặc điểm | Đá phạt đền (Penalty) | Đá luân lưu (Penalty Shootout) |
| Thời điểm | Diễn ra trong 90 hoặc 120 phút thi đấu. | Diễn ra sau khi trận đấu kết thúc hòa. |
| Mục đích | Phạt một lỗi vi phạm trong vòng cấm. | Phân định thắng bại cuối cùng. |
| Khả năng đá bồi | Cầu thủ có thể đá bồi nếu bóng bật ra. | Chỉ được sút một lần duy nhất. |
| Kết quả bàn thắng | Tính vào tổng bàn thắng của trận đấu. | Không tính vào tỷ số chính thức, chỉ dùng phân định thắng thua. |
5. Những yếu tố quyết định chiến thắng trong đá luân lưu là gì?
Nhiều người gọi đây là “trò chơi may rủi”, nhưng thực tế, chiến thắng trong loạt đá luân lưu phụ thuộc rất nhiều vào kỹ năng và khoa học:
-
Tâm lý thép: Áp lực từ hàng triệu khán giả có thể khiến đôi chân của những ngôi sao lớn nhất trở nên run rẩy. Khả năng kiểm soát nhịp thở và sự tập trung là chìa khóa.
-
Kỹ thuật dứt điểm: Những cú sút vào góc cao (góc chữ A) hoặc sút cực mạnh vào hai góc biên là những pha bóng gần như không thể cản phá.
-
Vai trò của thủ môn: Thủ môn không chỉ cần phản xạ mà còn cần khả năng đọc tình huống và “đòn tâm lý”. Những hành động gây áp lực nhẹ nhàng lên đối thủ hoặc nghiên cứu thói quen sút bóng của đối phương từ trước (qua video) đóng vai trò sống còn.
6. Những loạt đá luân lưu đi vào lịch sử
Để hiểu rõ sự kịch tính của đá luân lưu là gì, chúng ta không thể quên những khoảnh khắc lịch sử:
-
Chung kết World Cup 1994: Roberto Baggio – huyền thoại người Ý – đã sút bóng vọt xà, mang về chức vô địch cho Brazil. Hình ảnh anh đứng gục đầu đã trở thành biểu tượng của sự nghiệt ngã trong bóng đá.
-
Thường Châu 2018: Đội tuyển U23 Việt Nam đã viết nên câu chuyện thần thoại khi liên tiếp vượt qua Iraq và Qatar trong các loạt đá luân lưu đầy nghẹt thở để tiến vào trận chung kết.
-
Chung kết World Cup 2022: Argentina của Messi đã đánh bại Pháp trong loạt đấu súng kịch tính nhất lịch sử, nơi thủ môn Emiliano Martínez đã tỏa sáng rực rỡ.
7. Kết luận
Hy vọng bài viết này tại blog của bóng đá wap đã giúp bạn giải đáp hoàn toàn thắc mắc về khái niệm đá luân lưu là gì cũng như các quy định và yếu tố xoay quanh nó. Đá luân lưu không đơn thuần là một thủ tục kỹ thuật, nó là nơi bản lĩnh, tài năng và cả sự may mắn hòa quyện để tạo nên những cảm xúc vỡ òa nhất của môn thể thao vua.
